Bota

NATO-ja duhet t'i ofrojė Turqisė mbėshtetje ushtarake

Bota Sot | 21.10.2012 18:14
NATO-ja duhet t

Kur Siria ka hedhur poshtė njė aeroplan luftarak tė Turqisė nė muajin qershor, Ankaraja ka kėrkuar takim tė anėtarėve tė NATO-s, kujton gazeta amerikane. Sipas burimeve diplomatike, ajo ka kėrkuar nga Aleanca qė tė pėrgatisė plane rezervė pėr tė vendosur zonėn e ndalim-fluturimit nė Siri. Aleanca ka votuar kundėr kėrkesės, duke dėnuar sulmin e Sirisė "nė termat mė tė fuqishėm". Pas disa sulmeve me mortaja nė territorin turk, ushtria siriane, mė 3 tetor, ka vrarė pesė civilė turq. Sipas gazetės, Turqia sėrish i ka kėrkuar NATO-s qė tė takohet pėr tė diskutuar situatėn. Ambasadorėt e Aleancės u mblodhėn nxitimthi dhe, pėrmes njė deklarate, "dėnuan fuqishėm" sulmin.

NATO-ja duhet t'i ofrojė Turqisė mė shumė se premtimet e pėrsėritura "pėr tė ndjekur nga afėr dhe me shqetėsim tė madh krizėn", shkruan gazeta. Sipas saj, pėrgjigjja e Aleancės pėr Turqinė po shqyrtohet nga afėr nė Turqi dhe rajon dhe do tė ketė pasoja tė fuqishme. Nėse NATO-ja vazhdon me ofrimin e "premtimeve nė letėr" pėr Turqinė, perceptimi se Aleancės i mungon vullneti politik pėr tė mbėshtetur aleatėt kur ata sulmohen, do tė jetė njė goditje e madhe pėr besueshmėrinė e NATO-s. Christian Science Monitor shkruan se nuk ėshtė as nė interesa tė NATO-s tė zhgėnjejė vendin me ushtrinė e dytė mė tė madhe brenda Aleancės. Evropa dhe Shtetet e Bashkuara nuk mund tė pėrballojnė pėrplasjen me shtetin, qė disa e cilėsojnė si demokracinė e vetme myslimane qė funksionon brenda Lindjes sė Mesme, me shtetin me vlera tė pakrahasueshme gjeostrategjike, ekonomike dhe kulturore, thuhet nė artikull.

Po ēfarė mund tė bėjė NATO-ja pėr Turqinė? Vėmendje e madhe ėshtė pėrqendruar te thirrja nė Nenin 5 tė Aleancės pėr mbrojtje tė pėrbashkėt. Koha e vetme kur ėshtė pėrdorur ky nen ka qenė pas sulmeve tė 11 Shtatorit kundėr Shteteve tė Bashkuara. NATO-ja ka dėrguar shtatė avionė radarė me ekipe nga 13 vende anėtare, pėr tė ndihmuar patrullimin nė qiejt e Amerikės. Pėrveē kėtij rasti tė izoluar, vijon artikulli, Aleanca Transatlantike ka kapėrcyer me sukses trazirat pa u thirrur nė Nenin 5. Kjo ndodh sepse anėtarėt e NATO-s kanė disa opsione pėr tė mbėshtetur dhe pėrforcuar njėri-tjetrin pa pasur nevojė tė pėrdorin klauzolėn e mbrojtjes sė pėrbashkėt. Kėto opsione duhet tė shqyrtohen tani, shkruan Christian Science Monitor.

Pėr shembull, para ndėrhyrjes sė Shteteve tė Bashkuara nė Irak nė vitin 2003, Turqia ka kėrkuar takim me aleatėt e saj nė bazė tė Nenit 4 tė Traktatit tė NATO-s, pėr tė diskutuar rreth asaj se si mund ta ndihmojė Aleanca Ankaranė pėr tė penguar sulmet nga Iraku. Neni 4, kujton gazeta, u lejon anėtarėve tė kėrkojnė konsultime kur, sipas vlerėsimit tė tyre, kėrcėnohet integriteti i tyre territorial, pavarėsia politike ose siguria. Nė kohėn e Irakut, Aleanca ka miratuar Operacionin Pengues, duke vendosur masa parandaluese tė mbrojtjes pėr tė siguruar Turqinė. Kėto masa, shkruan gazeta, kanė pėrfshirė dėrgimin e katėr aeroplanėve radarė nė Turqi, si dhe pajisje pėr mbrojtje kimike dhe biologjike. Pėr mė tepėr, anėtarėt e NATOs kanė vendosur mė shumė se 1,000 forca me kapacitet tė lartė pėr tė mbėshtetur Turqinė gjatė konfliktit nė Irak, shkruan gazeta.

Ajo vlerėson se NATO-ja i ėshtė pėrgjigjur me vend thirrjes sė Turqisė pėr ndihmė, duke thėnė se kėto veprime kanė pasur ndikim tė drejtpėrdrejtė dhe pozitiv nė Turqi. Ambasadori i atėhershėm i Ankarasė nė NATO, Ahmet Uzumcu, ka falėnderuar Aleancėn pėr solidaritet. "Ne jemi tė bindur se me operacionin e tillė pengues, NATO-ja, jo vetėm qė i ka zgjatur dorėn e ndihmės njėrit prej anėtarėve tė saj, por po ashtu ka dėshmuar besueshmėrinė dhe rėndėsinė e saj si gurthemel i sigurisė kolektive nė zonėn euro-atlantike", kujton gazeta deklaratėn e ish-ambasadorit turk. Duke u kthyer nė ditėt e sotme, gazeta Christian Science Monitor shkruan se Turqia ka vuajtur sulme tė shumta dhe humbje jetėsh nga Siria.

Sipas saj, kryeministri Recep Tayyip Erdogan ėshtė pėrgjigjur me durim tė madh ndaj krizės, por burimet diplomatike kanė bėrė tė qartė se Turqia ėshtė lodhur duke duruar e vetme kėtė barrė. Ėshtė koha qė NATO-ja tė dėrgojė mbėshtetje proporcionale pėr Turqinė. Duke pėrforcuar aleatin e sulmuar me njė numėr tė vogėl aeroplanėsh radarė apo me forca tė reagimit tė shpejtė, NATO-ja do tė forconte Ankaranė ushtarakisht dhe politikisht. Gazeta shkruan se ajo do tė dėrgonte mesazh tė fuqishėm edhe pėr regjimin e Assadit nė Siri dhe aleatėt e tij, qė tė parandalojnė sulmet e mėtejshme kundėr Turqisė. Duke vepruar tani, NATO-ja mund tė zvogėlojė mundėsinė qė Turqia tė ndėrhyjė nė mėnyrė tė njėanshme nė Siri. Ēdo anėtar i NATO-s meriton mbėshtetje tė tillė minimale nga aleatėt, kur ushtria dhe njerėzit e tij sulmohen. Ėshtė koha qė NATO-ja t'i ofrojė Turqisė mė shumė se fjalė mbėshtetėse, shkruan Christian Science Monitor.

Komentet

Komente (0) | Kthehu